23 Kasım 2009
normal site için tıklayınız

Düğüm bu kez çözülecek mi?

Yerel seçimlerin ardından siyasetteki ilk önemli gelişme kabine revizyonu oldu. Revizyonun tamamlanması ile sıra, Başbakan Erdoğan yine Anayasa değişikliğine el attı. 22 temmuz seçimlerinin ardından da AKP'nin ilk gündem yine Anayasa olmuştu. Ancak o dönemdeki gerilim nedeniyle uzlaşma gerçekleşmemiş ve Anayasa taslağı kadük kalmıştı. AKP bu kez kısıtlı bir değişiklik ile yine Anayasa'ya el attı. Geçen sefer olduğu gibi yine düğümü CHP çözecek. Cumartesi günü bir araya gelen ve uzun süre sonra samimi bir görüntü veren Erdoğan-Baykal ikilisinin ilerleyen günlerdeki ilişkisi Anayasa değişikliğinin kaderini belirleyecek. İşte önümüzdeki döneme damgasını vuracak Anayasa değişikliğinin ayrıntıları...

Başbakan Erdoğan’ın yerel seçimlerden sonra verdiği talimatla, AKP içinde oluşturulan “Anayasa değişikliği komisyonu”, değişikliklik taslağını hazırladı. Cemil Çiçek, Bülent Arınç, Sadullah Ergin, Burhan Kuzu ve Ahmet İyimaya'dan oluşan komisyonun hazırladığı Anayasa değişikliğine ilişkin taslakta, şu öneriler yer alıyor;

TÜRKİYE MİLLETVEKİLLİĞİ YENİDEN

Zeynep Gürcanlı YAZIYORTürkiye’de bir dönem çok tartışılan, “Türkiye milletvekili” sistemi yeniden gündemde. Anayasa’nın ilgili 75’inci maddesinde değişiklik yapılarak, TBMM’deki 550 vekilden 100’ünün “Türkiye milletvekili” olmasının önü açılacak. Değişiklik kabul görürse, 450 vekile ise mevcut sistemle, illerden seçilecek. Türkiye milletvekilliği ile, aynı zamanda özellikle Avrupa’da çok eleştirilen yüzde 10 seçim barajı da, bir şekilde indirilmiş olacak. Üzerinde çalışılan Türkiye milletvekilliği sistemi, partilerin aldığı her yüzde bir oya göre, bir Türkiye milletvekili kazanmasını öngörüyor. Böylece, yüzde 1 olan parti bile, Türkiye vekili kontenjanından TBMM’de temsil edilebilecek.
ANAYASA MAHKEMESİ’NİN YAPISINDA VE GÖREV ALANINDA DEĞİŞİKLİK

Bu çerçevede Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına Anayasa Mahkemesi’ne “bireysel başvuru” hakkı verilmesi amaçlanıyor. Halen Anayasa Mahkemesi’ne sadece Ana Muhalefet partisi, mahkemeler ya da Meclis’te bulunan 110 vekilin imzası ile başvuru yapılabiliyordu.

Anayasa Mahkemesi’nin yapısındaki değişiklik de, bireysel başvuru hakkına bağlı olarak, Mahkeme üye sayısının arttırılması şeklinde düşünülüyor. Bu çerçevede üzerinde çalışılan pakette, halen 11 olan Anayasa Mahkemesi üye sayısının 19’a kadar çıkarılması üzerinde duruluyor. Ayrıca Anayasa Mahkemesi üyeliğine “süre sınırı” getirilmesi ve Mahkeme üyelerinin bir bölümünün TBMM tarafından seçilmesi üzerinde de duruluyor. Değişiklik kabul görürse, Anayasa Mahkemeliği üyeliği 10 yılla sınırlandırılacak.
SİYASİ PARTİLERİN KAPATILMASI ZORLAŞTIRILACAK

Değişiklik öneri taslağında, siyasi partilerin kapatılmasının zorlaştırılması öngörülüyor. Taslak önerisinde, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’nın herhangi bir siyasi parti hakkında dava açma yetkisi sınırlandırılıyor, burada TBMM devreye sokuluyor. Siyasi parti hakkında dava açılması için, TBMM’den izin alınması, bu iznin de en az 367 vekilin oyuyla sağlanması hükmü getiriliyor. Ayrıca, parti kapatmada “venedik kriterleri” de benimseniyor. Buna göre, parti kapatma yerine partilinin yargılanması prensibi geçerli olacak. Planlanan değişiklikle, üyelerinin söz ve eylemlerinden dolayı siyasi partilerin kapatılmasının önüne geçilecek. Bunun yerine, söz ya da eylemleri suç unsuru taşıyan partililer bireysel olarak yargılanıp, cezalandırılacak. Partiler sadece “şiddet ve terörü desteklemeleri” halinde kapatılılabilecek.
OMBUDSMANLIK SİSTEMİ GELİYOR

Pakette yer alan Ombudsmanlık sistemi de, AB’ye verilen üyelik yol haritasında da yer alıyor. Ombudsmanlık sistemi ile, kamunun yargı dışında da, seçilecek “ombudsmanlar” yani “akil adamlar” tarafından denetlenmesi öngörülüyor.
AKP kulislerine göre, düşünülen değişiklik, TBMM’nin seçeceği ve “özerk” yapıda kurulacak ombudsmanlar grubunun vatandaşların şikayetlerini ele alıp, karara bağlamasını öngörüyor.
MEMURLARA DA GREV VE TOPLU SÖZLEŞME HAKKI GELİYOR

Pakette yer alan bir başka konu ise, memurlara da, işçiler gibi grev ve toplu sözleşme hakkı tanınması. Bu konu da, AB’nin “istekleri” arasında yer alıyor. Hatta AB ile müzakerelerdeki Sosyal politikalar başlığının açılması, bu konuda Türkiye’nin atacağı adıma bağlanmış durumda. Önerilen Anayasa değişiklik paketinde, mevcut Anayasa’nın bu hakları kapsayan 53 ve 54. maddelerindeki “işçiler” teriminin “çalışanlar” olarak değiştirilmesi, böylece memurlara da aynı hakların tanınması öngörülüyor.

KİŞİSEL VERİLER ANAYASA ELİYLE KORUNACAK

Kişilere ilişkin verilerin korunması konusuna da mevcut Anayasa’nın 20. maddesinde yapılacak değişiklikle Anayasal güvence sağlanması öngörülüyor.

KADINLARA POZİTİF AYRIMCILIĞIN ÖNÜ AÇILIYOR

Yine AB’nin en çok eleştirdiği konulardan biri olan Türkiye’de kadının durumunun düzeltilmesi konusu da AKP’nin hazırladığı anayasa değişiklik öneri taslağına girdi. Buna göre, kadınların erkeklerle eşit hakka kavuşması için alınacak önlemlerin önü açılacak. Bu çerçevede, Anayasa’nın “kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir” maddesine, “bu amaçla alınacak önlemler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz” cümlesi eklenerek, , yani pozitif ayrımcılığa Anayasa güvencesi getirilecek.

ÇOCUK HAKLARI DA ANAYASA’DA

Değişiklik taslağında ayrıca, çocuk hakları konusunun da Anayasa’ya doğrudan dahil edilmesi önerisi yer alıyor.